TUYẾN BÃ - CHẤT BÃ NHỜN ?

Trong chuỗi các bài viết về type da dầu và lựa chọn quy trình skin care phù hợp cho làn da dầu thì bài viết mở đầu theo Trang là quan trọng nhất để hiểu bản chất và tầm quan trọng của việc tiết bã nhờn, chức năng của bã nhờn với làn da của chúng ta và các yếu tố tác động lên quá trình sản xuất bã nhờn, từ đó chúng ta sẽ dần có được quy trình chăm sóc da như thế nào là phù hợp nhất.

DA DẦU

Da dầu hay da nhờn gặp ở cả nam giới và nữ giới, đặc biệt là độ tuổi thanh thiếu niên. Thường than phiền phải rửa mặt nhiều lần trong ngày, da nhìn bóng – dầu sau vài giờ rửa mặt, thấy nhiều ở vùng chữ T ( trước trán, mũi, và cằm ) và lỗ chân lông to do tăng sản tuyến bã. Tình trạng dầu hay nhờn là do hoạt động sản xuất bã nhờn của tuyến bã. Bã nhờn đóng vai trò quan trọng trong giữ ẩm da vì có chứa glycerol . Thêm vào đó, bã nhờn cung cấp lipids cho bề mặt lớp thượng bì, ngăn chặn tình trạng mất nước qua lớp thượng bì. Tăng sản xuất quá mức của bã nhờn, trong nhiều trường hợp có thể gây mụn.

TUYẾN BÃ NHỜN

Tuyến bã nhờn cùng với nang lông tóc, hình thành nên cấu trúc được gọi là đơn vị nang lông tuyến bã. Số lượng tuyến bã duy trì gần như giống nhau trong suốt cuộc đời, trong khi kích thước của chúng có xu hướng tăng theo tuổi. Tuyến bã thay đổi kích thước khác nhau ở các vị trí của cơ thể trừ vùng lòng bàn tay và lòng bàn chân. Vùng tâp trung tuyến bả nhiều nhất là vùng mặt, da đầu. Số lượng tuyến bã có thể cao khoảng 400-900 tuyến /cm2 trên mặt hoặc ít hơn 100 tuyến/ cm2 ở những vùng da khác của cơ thể và ít hơn ở môi - điều này quan trọng do vậy môi có ít vit E hơn những vùng còn lại của mặt bởi vì ít bã nhờn. Tuyến bã luôn đi kèm với nang lông ngoại trừ một số vị trí như mí mắt, quầng vú phụ nữ, da quy đầu, niêm mạc miệng và viền môi.

Thời gian tổng hợp và thải lipid của tế bào tuyễn bã nhiều hơn 1 tuần. Đổi mới tuyến bã chậm hơn ở những người lớn tuổi, và nhanh hơn ở những người trẻ tuổi. Tuyến bã gồm 2 loại tế bào : tế bào sản xuất lipid và tế bào vẩy phân tầng lót ở biểu mô ống tuyến. Tuyến bã trải qua nhiều giai đoạn đoạn trưởng thành khác nhau, và kích thước tế bào tuyến bã tăng lên bởi vì sự tích lũy lipids và có thể tăng gấp 100-150 lần về thể tích. Tuyến bã là tuyến toàn hủy thông qua sự phá vỡ tế bào tiết bã giải phóng vào chất bã nhờn.

BÃ NHỜN

THÀNH PHẦN VÀ CHỨC NĂNG BÃ NHỜN

Thành phần của chất bã là hỗn hợp của lipid không phân cực tổng hợp bởi tuyến bã. Chứa cholesterol, cholesterol esters, acide béo, diglycerids, triglycerids và thêm vào đó là 2 thành phần chỉ có duy nhất ở bã nhờn mà không sản xuất ở nơi nào khác trong cơ thể là sáp esters- wax esters và squalence

Chức năng của bã nhờn thì chưa được hiểu hoàn toàn. Đến thời điểm hiện tại cho thấy chức năng bã nhờn thì phức tạp hơn với những suy nghĩ trước đây. Bã nhờn hiện tại được biết đóng vai trò quan trọng trong tổ chức ba chiều của tố chức lipids ở bề mặt da. Chất bã nhờn chứa glyceron cần thiết cho giữ ẩm cho da và giống như là 1 chất khóa ẩm. Bã nhờn bảo vệ da chống lại các chất oxy hóa vì nó chứa vit E, một chất chống oxy hóa quyền lực. Hơn nữa chất bã nhờn còn biểu hiện hoạt động miễn dịch bẩm sinh bởi vì nó chứa IgG, ngăn cản sự nhiễm trùng. Tương tự, hoạt động tuyến bã , tế bào tuyến bã biểu hiện cả đặc tính tiền và chống viêm. Điều quan trọng của cả tuyến bã và sự sản xuất bã trong da là cân bằng nội môi và được minh chứng bằng số lượng rối loạn da liên quan với hoạt động bất thường của chúng. Và rối loạn phổ biến nhất là mụn trứng cá.

SỰ ĐÁNH GIÁ ĐỊNH LƯỢNG BÃ NHỜN

Như là một yếu tố quyết định độ nhờn của da , đánh giá bã nhờn đã và đang là 1 đích đến thú vị. Đánh giá bã nhờn thì được thực hiện trên bề mặt da, tuy nhiên không phải tất cả lipids trên bề mặt da (SSLs) đều là bã nhờn, do đó, hiểu được SSLs là gì và đánh giá chúng là điều quan trọng để ước tính bã nhờn. SSLs có 2 nguồn gốc, bao gồm hỗn hợp các thành phần của lớp thượng bì (tiết ra bởi tb tb sừng trưởng thành và bao gồm thành phần chính là cholestrol, cholestryl esters, triglycerols, ceramides và hydrocabons) và thành phần bã nhờn được tạo ra bởi tuyến bã. Bởi vì SSLs không đồng đều, phân bố trên bề mặt của cơ thể, tỉ lệ lipids thượng bì đến lipids bã nhờn phụ thuộc vào vùng cơ thể mà mẫu được lấy. Vào 1936, Emanuel báo cáo sự thay đổi của nồng độ SSLs ở những vùng khác nhau của cơ thể. Vùng của cơ thể nơi mà SSLs bao gồm thành phần bã nhờn chính là trước trán, da đầu, phần trên của thân, và ngực; thành phần của thượng bì chỉ chiếm 3-6% ở vùng này, tạo nên vùng thích hợp nhất để đánh giá phổ bã nhờn với sự can thiệp tối thiểu của lớp lipids thượng bì. Định lượng bã nhờn hiện diện trên bề mặt da có thể cao với 100-500 ug/cm2, so với định lượng thấp khoảng 25-40 ug/cm2 của lipids thượng bì. Một thông số đánh giá quan trọng khác bao gồm thời gian đổi mới bả nhờn, tỉ lệ tiết của nang lông, và tính bền vững của tỉ lệ tiết bã nhờn. Có thể sử dụng một số thiết bị như Lipometer và Sebumeter để đánh giá sự tiết bã nhờn.

Lipometer

Sebumeter

YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TIẾT BÃ NHỜN

Cơ chế sản xuất bã nhờn thì chưa được làm rõ nhưng những yếu tố ảnh hưởng được cho là nhiều yếu tố như : Retinoids, hormones, và các yếu tố tăng trưởng ảnh hưởng đến hoạt động và sự đổi mới của tuyến bả. Androgen được coi đóng vai trò quan trọng trong quá trình trên bởi vì tăng tiết bả nhờn khi mà bắt đầu tuổi dậy thì và phụ nữ với bệnh lý đa nang buồng trứng thì biểu hiện mụn. Mụn có xu hướng bùng phát vào ngay trước chu kì kinh nguyệt của phụ nữ và 1 nghiên cứu gần đây cho thấy rằng hành kinh thì đi kèm với sự giãn của đơn vị nang lông tuyến bã, đạt cực đại trong suốt quá trình rụng trứng và biểu hiện tiết bã cực đại. Tuy nhiên vai trò của hormon với mụn thì chưa được làm rõ bởi vì có nhiều nghiên cứu đối lập nhau. Testosteron thì không được cho là liên qua trực tiếp đến tiết bã nhờn bởi vì mặc dù nam có mức độ testosterone nhiều hơn phụ nữ, hoạt động tiết bã nhờn của họ chỉ cao hơn nhẹ. Androgen yếu -androgen dihydroepiandrosterone sulfat DHEAS có thể đóng vai trò trong mụn. DHEAS thì được chuyển thành testosterone bởi 1 vài emzym được tìm thấy ở tuyến bả nhờn bao gồm loại 1 5 anpha - reductase. Tuy nhiên , 1 chất ức chế 1 5 anpha -reductase thì không tìm thấy hiệu quả trong điều trị mụn. Những yếu tố ảnh hưởng chức năng tuyến bã estrogens, insulin, glucocorticoid, prolactin được cho là ảnh hưởng đến chức năng của tuyến bã nhờn, nhưng cơ chế của hoạt động này thì chưa được hiểu rõ. Yếu tố tăng trưởng insulin IGF -1 được cho là đóng vai trong quan trọng trong sản xuất bã nhờn vì kích thích tổng hợp mỡ của tuyến bã. Vào đầu năm 1972, stress được cho là liên quan với sự tăng số lượng acid béo tự do trên da. Corticotropin-releasing hormone (CRH) thì được biết đến là 1 stress hormone, được tìm thấy trong tuyến bã nhờn và có receptor là CRH-R. CRH trực tiếp giảm sự tổng hợp lipid và tăng sự chuyển đổi DHEAS thành testosterone trong tế bào tiết bã – sebocytes, nó đóng vai trò quan trọng liên kết giữ stress và sản xuất bã nhờn. Gen cũng được cho là liên quan đến sự sản xuất bã nhờn.

DA DẦU, DA KHÔ, DA HỖN HỢP ?

Tobe continued.